Bakla Tepe Buluntuları Işığında M.Ö. 3. Binin İlk Yarısında Batı Anadolu Sahil Kesimi Mimarisi ve Yerleşim Modelleri (16L0649001)

Bakla Tepe, İzmir ili, Menderes İlçesinin, eski Bulgurca Köyü içerisinde yer almaktadır. Bir taraftan güneyde yer alan Tahtalı Çayı’nın aktığı dar vadi ile denize, diğer taraftan Anadolu’nun iç kesimleri ile bağlantı içindedir. Bu önemli stratejik konumu, Bakla Tepe’yi, Geç Kalkolitik ve Erken Tunç Çağlarında bölgenin en önemli merkezi konumuna taşımıştır (Erkanal- Şahoğlu, 2012a: 91. ). Günümüzde Tahtalı Barajı altında kalan Bakla Tepe höyüğünde 1994-2001 yılları arasında İzmir Arkeoloji Müzesi’nin idari, Prof. Dr. Hayat ERKANAL’ın da bilimsel başkanlığında kazılar gerçekleştirilmiştir. Bakla Tepe baraj altında kaldığı için, günümüzde herhangi bir kazı çalışmasının yapılması mümkün değildir. Bu bağlamda, 1994-2001 yılları arasında yapılmış kazılar sonucunda elde edilen verilerin dijital ortama aktarılarak korunması, proje ve tez kapsamında yeniden değerlendirilmesi önem arz etmektedir.
Bakla Tepe’de Geç Kalkolitik Çağ’da herhangi bir savunma sistemine rastlanmamasına rağmen MÖ 3.Binin ilk yarısıyla birlikte güçlü taş temelli bir savunma sistemi ile çevrelenmiş ve yerleşim alanı höyüğün tepe kısmına taşınmıştır. Tepe eğiminin azaldığı kısımda savunma sistemine ek olarak hendek inşa edilmiştir. Erken ve geç evrede savunma sistemine dik ve paralel uzanan, ortak taş duvarlara sahip uzun evler bulunmaktadır. Bazı evlerin duvarları tamamen taştan yapılmış, bazılarının üst kısımları kerpiç ile tamamlanmıştır. Uzun ev olarak adlandırılan bu yapılar, içlerinde ocak yerleri bulunan ve sokaklara açılan kapıları olan evlerden oluşur. Bazı evlerin sokağa açıldığı kısımda, evin dışında tabanı taş döşemeli küçük depo odaları açığa çıkarılmıştır. Bu alanlar içerisinde ele geçen buluntular, bu yerleşim yerinin sadece Batı Anadolu’da önemli bir merkez olmadığını, deniz aşırı ilişkilerin gelişmiş olduğu bu bölgede, önde gelen bir yerleşim yeri olduğunu kanıtlamaktadır. Savunma sistemlerinin MÖ 3. Binin ilk yarısında ortaya çıkması bölgenin siyasi ve toplumsal yapısında değişikliklerin olduğunu ve bunun mimariye yansıdığını göstermektedir. Bu bağlamda mimari üzerinde yapılacak bu çalışmayla birlikte toplumların siyasi, dini, sosyo-ekonomik yapısı hakkında da kapsamlı bilgilere ulaşılacaktır.

 

Proje Üyeleri:

Prof. Dr. Vasıf Şahoğlu (Danışman) (Ankara Üniversitesi)

Araş Gör. Ümit Gündoğan (Ankara ve Batman Üniversiteleri)