İzmir, Urla – Karaburun Yarımadası Sualtı Arkeolojik Araştırmaları Çerçevesinde Yeni Teknolojik Alt Yapı Oluşturma Projesi

 

Üç tarafı denizlerle çevrili ülkemizdeki arkeolojik çalışmalarda deniz hep ikinci planda kalmıştır. Denizlerimizdeki biyolojik çeşitliliğin yanı sıra, binlerce yıllık birçok kültür hazinemiz de bugün sular altındadır. Ancak gelişen teknolojiye bağlı olarak modernize olan bilim dalları, interdisipliner çalışmalarla birlikte daha farklı ve yeni alanlarda da çalışmalar yapar hale gelmiştir. Başta üniversitemiz olmak üzere birçok üniversite denize ve sualtına yönelik projeler geliştirmekte ve bu yönde araştırmalar yapabilecek alt yapılar oluşturmaktadır. Birçok bilim dalına öncülük eden Üniversitemiz, deniz ve sualtına yönelik olan çalışmalarda da öncü rol oynamıştır. 2006 yılında kurulan Ankara Üniversitesi Deniz Arkeolojisi Uygulama ve Araştırma Merkezi (Kuruluş adıyla Ankara Üniversitesi Sualtı Arkeolojik Araştırma ve Uygulama Merkezi), İzmir Urla’da oluşturduğu alt yapı olanakları ile, başta Üniversitemiz olmak üzere farklı kurum ve kuruluşlardan sağlanan desteklerle konusunda önemli bir noktaya gelmiştir. Merkezin olanaklar genişledikçe, hem proje sayısı hem de gerçekleştirilen projelerin çeşidi artmıştır. Üniversitemiz adına merkez koordinatörlüğünde yürütülen Liman Tepe sualtı kazıları ülkemizdeki ilk liman kazısı durumundadır ve kendinden sonraki çalışmalara örnek olmuştur. Merkez bünyesinde denize yönelik çalışmalar yalnızca kazı ile sınırlı değildir. Kazı çalışmaları ile eşzamanlı olarak sualtı jeomorfolojisi, olası kıyı kenar çizgisi değişimleri incelemesi ve sualtı görüntüleme çalışmaları da yürütülmektedir. Denizde, kıyıdan uzak noktalarda gerçekleştirilen çalışmalar, önceki yıllarda McMaster Üniversitesinin ekipman desteği, zaman zaman da Ege Üniversitesinin deniz araçları kullanılarak yapılmıştır. Yürütülen bu çalışmalarla araştırma sahalarından önemli sonular elde edilmiştir. Şu ana kadar gerçekleştirilen çalışmalarla Urla körfezinin kısmen de olsa batimetrik haritası çıkarılmıştır. Belli aralıklarla 7 yıldır devam eden bu çalışmalar ve elde edilen sonuçlar, Urla dışındaki bölgelerde ve açık denizde yürütülmesi planlanan daha kapsamlı araştırma projesinin ön hazırlığı olup onun altyapısını oluşturacak niteliktedir. Gerekli alt yapı olanakları tamamlandığı taktirde, 2016 yılından itibaren öncelikli olarak Karantina Adası çevresi olmak üzere İzmir körfezinin güneyini kapsayacak şekilde geliştirilecek disiplinler arası araştırmalarla, Urla’nın ötesindeki bölgelerde de sualtı araştırması yapabilme yetisine kavuşulabilecektir. Açık denizde uzun süreli olarak yürütülmesi planlanan bu çalışmaların karadaki lojistik desteği, Ankara Üniversitesi Deniz Arkeolojisi Araştırma ve Uygulama Merkezi’nin Urla’daki yerleşkesi tarafından karşılanabilecek durumdadır. Üniversitemizde deniz ve sualtına yönelik çalışmalar Deniz Arkeolojisi Araştırma ve Uygulama Merkezi dışında belli bilim dalları tarafından da yürütülmektedir. Belli aralıklarla yapılan bu çalışmalar Su Ürünleri bölümü tarafından koordine edilmektedir. Bu bölümler de özellikle denizde yürütecekleri çalışmalarda deniz taşıtı olarak farklı kurum ve kuruluşlardan destek almaktadırlar. Denizde yapılacak olan geniş kapsamlı araştırma projelerinin karasal lojistiği ve yetişmiş insan gücü Üniversitemizde mevcut olmasına rağmen, üniversitemizin envanterinde deniz taşıtının olmayışı bu çalışmaların ya ötelenmesine ya da daha düşük kapsamda yürütülmesine neden olmuştur. Merkez koordinatörlüğünde gerçekleştirilecek sualtı arkeolojik çalışmalarını Urla – Liman Tepe’nin ötesine taşıyabilmek ve daha kapsamlı bilimsel çalışmalar yapabilmek için alt yapı desteği olarak bir araştırma teknesi olmazsa olmaz bir alt yapı elemanı olarak öne çıkmaktadır. Bu sorunun aşılması için Ziraat Fakültesi Dekanlığı ve Deniz Arkeolojisi Araştırma ve Uygulama Merkezi birlikte çalışarak Tarım ve Köy İşleri Bakanlığı’dan, elinde bulunan 12m boyundaki bir teknenin hibesini sağlamışlardır. Hibesi sağlanan bu teknenin modernize edilerek açık deniz araştırmalarında kullanılabilir hale getirilmesi projenin kapsayıcı ayağını oluşturmaktadır. Üniversitemizin envanterinde tam donanımlı böyle bir araştırma teknesinin bulunması, Üniversitemizdeki farklı bilim dallarının birlikte ya da münferit olarak uzun soluklu deniz araştırmaları yapabilmesinin önünü açacaktır.

 

 

Proje Ekibi:

Prof. Dr. Vasıf Şahoğlu (Ankara Üniversitesi)

Doç. Dr. Ayşe Gül Akalın (Ankara Üniversitesi)

Yrd. Doç. Dr. İrfan Tuğcu (Korkut Ata Üniversitesi)

Arş. Gör. Yeşim Alkan (Korkut Ata Üniversitesi)

DCIM104GOPRO