Liman Tepe ve Çeşme-Bağlararası Yerleşimlerinde Ele Geçen Sucul Canlılara Ait Kalıntılardan Antik DNA Elde Edilmesi, Moleküler Evrimsel Analizi ve Bu Bölgelerin Uzak Kültür Bölgeleri ile İlişkileri (116Y107)

Arkeolojik alanlardan elde edilecek fosil mitokondriyal DNA’sının analizi insan örnekleri üzerinde yoğunlaştığından, diğer omurgalılar, bitkiler ve prokaryotlar üzerinde gerçekleştirilen çalışma sayısı çok sınırlıdır. Hayvan kemiklerinden elde edilen antik DNA üzerinde gerçekleştirilecek çalışmalar bu türlerin evcilleştirilme kökenleri, çeşitlilikleri ve evrimleri hakkında çok önemli bilgilere ulaşmamızı sağlamaktadır. Bu tür çalışmalar özellikle birbirlerine çok yakın olan, osteomorfolojik veya osteometrik karakterler kullanılarak tanımlanmasına imkân olmayan türler için daha da önem taşımaktadır.
Özellikle kıyı yerleşimlerinde ele geçen sucul canlılara ait kalıntılar, ait oldukları dönemlerin besin ekonomileri kapsamında önemli bir yere sahiptir. Kıyı veya açık deniz balıkçılık faaliyetleri sonucunda yerleşim alanlarına getirilen bu malzemeler tüketildikten sonra kemikleri veya kabukları çöpe veya sokağa atılmaktaydı. Arkeolojik çalışmalar sırasında ele geçen bu malzemelerin yerleşimde ele geçen tüm diğer arkeolojik verilerle bir bütün olarak değerlendirilmesi, bunların yorumlanmasına ve ait oldukları dönemin çeşitli bilinmezlerine ışık tutabilmektedir.
Üniversitemiz adına Ege kıyılarında Liman Tepe ve Çeşme – Bağlararası’nda gerçekleştirilen arkeolojik çalışmalar, M.Ö. 5. Bin ortalarından Klasik Çağlara kadar uzanan bir kültürel süreci incelemektedir. Kıyıda yer almaları nedeniyle birer liman kenti olan bu yerleşimler, binlerce yıl boyunca deniz aşırı bağlantılar içerisinde bulunmuş ve Ege ile Akdeniz kıyılarında yer alan birçok yerleşim yeri ve farklı kültür ile ticari ilişkiler kurmuştur. Gerçekleştirmeyi planladığımız proje kapsamında, Liman Tepe ve Çeşme – Bağlararası yerleşimlerinde farklı dönemlere ait ele geçen sucul canlılara ait kalıntılar üzerinde moleküler analizler gerçekleştirilecek ve bu yerleşimlerin uzak kültür bölgeleri ile olan ilişkilerine farklı bir bilimsel yaklaşımla açıklık getirilmeye çalışılacaktır.

 

Extraction of Ancient DNA from Remainings of Aquatic Species Acquired from Liman Tepe and Çeşme-Bağlararası Settlements and Relationships of the Region with Far Culture Regions (116Y107)

Analysis of fossil mitochondrial DNA obtained from archaeological sites mostly focused on human samples and for that reason, the number of studies performed on the other vertebrates plants and prokaryotes is very limited. Studies on ancient DNA extracted from the animal bones will allows us to access crucial information about the diversity, evolution and the origins of domestication in these species. Such studies are even more important for species that are possible to be defined using characters that especially close to each other such as osteometric or osteomorfologic characters.

The uncovered remains of aquatic organisms especially in coastal settlements has an important place within the scope of the food economy for the period which they belong. As a result of the coastal or offshore fishing activities these materials are brought to the residential area and after they were consumed, the bones or shells were thrown in the trash or the street. Evaluating the remains as a whole that uncovered during archeological researches in the past with all other archaeological data uncovered in the area, can shed light on their interpretation and unknown variety of the period to which they belong.

Archaeological studies carried out by our university on the Aegean coast in Liman Tepe and Cesme – Bağlararası, examine the cultural process dating back to middle of the 5th Millennium BC through the Classical Age. These settlements were harbour towns due to their place on the shore and have established trade relations with different cultures on the Mediterranean and the Aegean coasts. The project’s achievement is to verify molecular analysis on aquatic live remains obtained from different eras in Liman Tepe and Çeşme – Bağlararası and will try to clarify the relationships between residential sites of distant culture regions with a different scientific approach.

 

Proje Üyeleri:

Prof. Dr Hasan Hüseyin Atar (Ankara Üniversitesi)

Prof. Dr. Vasıf Şahoğlu (Ankara Üniversitesi)

Doç. Dr. Emre Keskin (Ankara Üniversitesi)

Yrd. Doç. Dr. İrfan Tuğcu (Korkut Ata Üniversitesi)

Prof. Dr. Hayat Erkanal (Ankara Üniversitesi)